საერთაშორისო პრესის ინსტიტუტმა (IPI) გამოაქვეყნა კვლევა სოციალურ ქსელებში საავტორო უფლებების ყალბი საჩივრების გამოყენებით დამოუკიდებელი მედიის საქმიანობისთვის ხელის შეშლის შესახებ. 5 ნოემბერს გამოქვეყნებულ მასალაში ნათქვამია, რომ აზერბაიჯანში, საქართველოში, სომალსა და სხვა ქვეყნებში მედიასაშუალებები ამ მეთოდით ხდებიან სამიზნე.

IPI-ს თანამშრომლის მიერ მომზადებული კვლევის თანახმად, ყალბი საჩივრების შედეგად ჟურნალისტების წლების განმავლობაში მომზადებული მასალები სოციალური ქსელებიდან იშლება, ზოგჯერ კი მედიასაშუალებების ანგარიშები სრულად იბლოკება. საავტორო უფლებების დაცვის მექანიზმებით ბოროტად სარგებლობა დამოუკიდებელი ჟურნალისტიკის დასადუმებლად იაფ და მარტივ საშუალებად იქცა.

ამ სამიზნეთა შორისაა საქართველოს „სტუდია მონიტორის“ საგამოძიებო ცენტრიც. 2026 წლის ივლისში „იუთუბმა“ საავტორო უფლებების განმეორებით დარღვევის შესახებ საჩივრების საფუძველზე გამოცემის არხი დაბლოკა და დაახლოებით 20-წლიანი ჟურნალისტური გამოძიებები პლატფორმიდან გაქრა. ჟურნალისტმა მარიკა დუდუნიამ საჩივრის გამგზავნ ერთ-ერთ პირთან დაამყარა კავშირი და შეიტყო, რომ მომსახურება ფასიანია და ერთი არხის დასაბლოკად შესაძლოა, დაახლოებით 5 ათასი დოლარი მოითხოვონ. მას შემდეგ, რაც მიმოწერები „გუგლს“ წარუდგინეს, „იუთუბის“ არხი, ხოლო მოგვიანებით მსგავსი საჩივრების საფუძველზე დაბლოკილი „ფეისბუკის“ გვერდიც აღდგა.

მსგავსი თავდასხმების წინაშე აღმოჩნდნენ აზერბაიჯანის დამოუკიდებელი მედიასაშუალებებიც. 2026 წლის აგვისტოში „აბზას მედიის“ „ინსტაგრამის“ ანგარიში საავტორო უფლებების ოთხი საჩივრის შედეგად დაიბლოკა. „აბზას მედიის“ მთავარი რედაქტორის მოვალეობის შემსრულებელმა გუნელ საფაროვამ სხვა გამოცემებთან დაკავშირებით დაადგინა, რომ მსგავსი საჩივრებით „მeydан TV“-ც, „თოფიუმ თივიც“, „ჰამამ თაიმსიც“ და „აზადლიგის“ გაზეთიც დაზარალდნენ. „აბზას მედიის“ ანგარიში ორგანიზაცია „Access Now“-ს ჩარევის შემდეგ აღდგა, თუმცა სხვა მედიასაშუალებებს თავიანთი ანგარიშების მისაღებად გარკვეული დროის განმავლობაში ლოდინი მოუწიათ.

IPI-ს მონაცემებით, მსგავსი ფაქტები ფართოდ გავრცელდა სომალშიც. სომალის ჟურნალისტთა სინდიკატის გენერალურმა მდივანმა აბდალე მუმინმა განაცხადა, რომ 2026 წლის იანვარ-სექტემბერში ცხრა მედიასაშუალება და რვა დამოუკიდებელი ჟურნალისტი გახდა მსგავსი თავდასხმების სამიზნე. როდესაც ორგანიზაციამ საჩივრის გამგზავნ ერთ-ერთ პირთან დაამყარა კავშირი, ამ უკანასკნელმა შესთავაზა, რომ 5 ათასი დოლარის სანაცვლოდ ნებისმიერი ჟურნალისტის ან მედიასაშუალების „ფეისბუკის“ გვერდს დაბლოკავდა.

IPI აღნიშნავს, რომ ისეთი ტექნოლოგიური კომპანიების მხრიდან, როგორიცაა „მეტა“ და „გუგლი“, საჩივრების ავტომატიზებული წესით განხილვა ყალბი მიმართვების ეფექტს აძლიერებს. ციფრული უფლებების ორგანიზაცია „Access Now“-ს წარმომადგენელი გამოდის წინადადებით, რომ საავტორო უფლებების საჩივრები უფრო დაკვირვებით შემოწმდეს და მასალების წაშლამდე რედაქციებს საკუთარი პოზიციის წარდგენის შესაძლებლობა მიეცეს.